Мәңгелек

• 
  Романслар һәм кыргый җанварлар яшәгән йорт

  Казан үзәгеннән җәяүләп 15 минут аралыгында барып җитеп була торган бер урын бар – ул да булса, адресы буенча Волков урамы, 14 нче йортта урнашкан атаклы галим Эммануил Пёльцам биләмәләре. Аны бүген нәкъ менә шушы шәхес исеме белән атап йөртәләр дә. Йортка инде 134 яшь тулып килә: дәһшәтле инкыйлаблар, Бөек Ватан сугышын, шаулы 90 нчы елларны, инде югары технологияләр белән шаккатырган нуленчеләрне дә исән кичкән ул.

  28 гыйнвар 2026
• 
  «Оҗмахның бер өлеше»: Печниковлар йорты

  Ульянов-Ленин урамының иң азагында урнашкан агач йорт – Казанда инде бик сирәк сакланып калган ядкәрләрнең берсе. Дөресен генә әйткәндә, аңа зур игътибарны «Том Сойер Фест» җәлеп итте. Чөнки ул нәкъ менә шушы йорт ишегалдыннан башланып китте. Йортның тагын бер гаҗәеп кадерле дә, сөенечле дә үзенчәлеге – илдә нинди генә вазгыять булмасын, менә инде дүрт буын дәвамында дворян Печниковлар нәселе биредә үз нигезендә яши. Аларның йөрәге йорт йөрәге һәм гасыр пульсы белән бербөтен.

  14 ноябрь 2025
• 
  «Җәһәннәм газаплары күргән бер кызын химайәгә милләтне чакырам...»

  ХХ йөз башы вакытлы матбугатында шигырьләре «Гыйффәт туташ» тәхәллүсе белән басылган Заһидә Бурнашева шәхесе вә язмышы гаять үзенчәлекле. Бу язмыш ул чорның феминистик хәрәкәте һәм хатын-кызлар эмансипациясе белән бәйләп киң тарихи полотнода да карала ала, әдәбиятта феноменаль күренеш булып, яңа баш калкыткан шагыйрәләр плеядасы барлыкка килү фокусында да үзенә бер урын тота. Шагыйрә, прозаик, публицист, партия һәм җәмәгать эшлеклесе буларак, аның биографиясе Россия – Татарстан җирлеге генә түгел, ә Урта Азия белән дә бәйле.

  10 ноябрь 2025
• 
  Хәлил Әбелхан: Меңнәрчә милләт баласының мөгаллиме

  Әдәбият, матбугат һәм мәгариф дөньясындагы исеме аз билгеле тагын бер затка беренче мәртәбә Яңа Татар зиратында игътибар иттем. Үзәк аллея буйлап барганда, аның кабер ташы юл кырыенда ук кала һәм шунда ук күзгә ташлана. Сәбәбе – үзенчәлекле формасында. Дорик колонна рәвешендә эшләнгән таш хәзер кенотаф вазыйфасын үти: гүр иясенең кабере күптән югалган, әмма исеме язылган ташы сакланган һәм хәзер зират мигъмарияты тарихының бер һәйкәле булып юл читендә басып тора. Үткән һәр кешедән җәсәде бу зиратның кайсыдыр почмагында яткан Хәлил Әбелханга дога кылуны сорый шикелле ул.

  08 ноябрь 2025
• 
  «Казахстаннан сыер җигеп кайтканбыз...»

  Бөек Җиңүгә 80 ел тулу уңаеннан, «Кырык беренче ел балалары» рубрикасын дәвам итәбез. Бу юлы Бөек Ватан сугышы елларында өлкәннәр белән бергә тормыш арбасын җигелеп тарткан гади бер авыл баласының язмышын бәян итәбез.

  06 ноябрь 2025
• 
  Әниләребезнең Әнисе

  Әбиләребез исән чакта аларның кайчан да булса кинәт кенә безне ташлап китәчәге хакында уйламыйсың да. Ә инде аннары ниндидер тирән югалту хисе уяна һәм, бу кеше янында күп еллар яшәп тә, аның төрле вакыйгаларга бай озын гомере турында берни дә ваемламый калганыңа үкенә башлыйсың. Югыйсә 92 еллык гомернең сюжеты теләсә кайсы китапныкыннан да мавыктыргычрак бит...

  05 ноябрь 2025
• 
  Бистә Бизәге: Исәнбаевлар йорты

  Иске Татар бистәсендәге матур агач корылмаларның тагын берсе — Каюм Насыйри урамы, 33 адресы буенча урнашкан Исәнбаевлар йорты.

  29 октябрь 2025
• 
  Касай – өмет уты кабынганда...

  Көннәр матур булганда дип, республикабызның иң ерак районнарының берсенә – Әгерҗегә юл алдык. Октябрь кояшының җылы нурларына сөенеп бара торгач, озын юлны сизми дә калдык.

  28 октябрь 2025
• 
  Мадьяр меланхолиясе, яки букер белән нобель арасында 10 ел

  Быелгы Нобель исемлекләре дә, ниһаять, игълан ителде. Әдәбият буенча озын исемлекләрдә берничә ел дәвамында исеме чагылгалап киткән бер автор бар иде. Әмма шулай да ул чын-чынлап җиңәргә мөмкин «уенчылар» арасында әллә ни каралмады. Шулай да быелгы Нобель – аныкы: мадьяр, ягъни венгр язучысы Ласло Краснохоркаи турында бара сүз. Аның эпик иҗатын кайбер әдәбият галимнәре «мадьяр эпикасы», «мадьяр меланхолиясе» дип бәяли.

  13 октябрь 2025
• 
  Габдулла Зөлкарнәй: Заман таләп иткән герой

  Габдулла Зөлкарнәй исемен мин ялгыш кына күреп алдым. Казанның Горький паркы эргәсендәге Туганнар каберлегендә җирләнгән шәхесләрнең берсе ул. Революционерлар, Гражданнар сугышы каһарманнары һәм Һади Такташ, Галиәсгар Камаллар белән бер зиратта соңгы урынын тапкан кеше турында нишләп бик аз беләбез соң?

  10 октябрь 2025
• 
  Уракчы: Күңелең киң булса...

  Без сәфәргә кузгалган көнне урамда егерме биш градус эссе иде. Югыйсә сентябрьнең икенче атнасы бара, ә табигатьтә әле һаман җәй хакимлек итә. Чистай районының Уракчы авылына барышыбыз. Мондый авылны сайлавыбыз юкка түгел, кырларда урак өсте бит. Уракчыда да урак өсте гөрлиме икән?

  20 сентябрь 2025
• 
  Закир Гали: Язмыш төеннәре

  Исеме җуелган, ә бәлки җуйдырылган байтак шәхесләребезнең берсе – журналист, әдәби тәнкыйтьче Закир Гали. Аның энциклопедияләр, сүзлекләргә кергән кадәр тәрҗемәи хәле бик буталчык. Еш кына туган елы да, атасының исеме дә дөрес бирелми, кайда, нинди эшләр башкарганы да чыганакларның күбесендә теркәлми калган. Шуңа да күбрәк «З. Гали» дип кенә билгеле булган кеше турында табылган кадәр мәгълүматны укучыга тизрәк җиткерергә омтылдык.

  14 сентябрь 2025
• 
  Фән һәм иман яшәгән йорт

  Иске Татар Бистәсенең Каюм Насыйри, 10 А адресы буенча урнашкан йорт 1858 елда төзелә. Биредә 1858 елдан 1889 елга кадәр XIX гасырның мәшһүр татар мәгърифәтчесе, дин әһеле һәм белгече, фәлсәфәче, этнограф Шиһабетдин Мәрҗани яши. Халык теленә дә бу мәдәни ядкәр «Мәрҗәни йорты» дип кереп калган.

  20 август 2025
• 
  Мансур Абдрахманов: татарның Совет Чоры философы Һәм Идеологы

  Һәрбер халык дөньяны үз фәлсәфәсе аша танып белә. Бу фәлсәфәнең чаткылары халык авыз иҗатында, әйтем-мәкальләрдә, гореф‑гадәт һәм йолаларда табыла, ә матур әдәбиятта ул үзен тагын да куәтлерәк итеп ача ала. Төрки-татарларда меңәр ел булган фәлсәфи күзаллау XX гасырда Европа философиясе белән очраша. Казан дәүләт университеты профессоры Мансур Абдрахманов – диалектик материализм фәлсәфәсен һәрбер татар баласы туган телендә аңларлык итеп дәреслек төзегән мөгаллим дә, философия фәннәре докторы дәрәҗәсенә ирешкән беренче татар галиме дә.

  19 июль 2025
• 
  Иске Карамалы: Аккошлар кайткан чак...

  Авыллар буенча йөргәндә еш кына бер җөмлә ишетәбез: «Сез безгә җәен килегез, ә май аена туры килсәгез, тагын да әйбәт. Бөтен җир шау чәчәктә була». Ләкин май елга бер генә килә, бик теләсәк тә, бөтен җиргә ул айда барып җитешеп булмый. Мөслим районына исә әнә шундый иң матур чакта – май азагында сәяхәт кылдык.

  30 июнь 2025